Phỏng vấn Karl Spracklen: the International Society of Metal Music Studies

Metal ngày càng nhận được sự quan tâm của nhiều giới khác nhau, từ những bài giảng về Heavy metal, nghiên cứu mối quan hệ giữa heavy metal và tôn giáo, tiến tới sự thành lập một tạp chí riêng mang tầm quốc tế chuyên nghiên cứu về metal. Tuy vậy, cộng đồng metal dường như chưa nhận ra sự thay đổi này. Tuy vậy, từ đầu những năm 80s hoặc 90s, khi metal bắt đầu manh nha những bước đi đầu tiên, xã hội đã dành cho nó những suy nghĩ và thái độ không hề thiện cảm. Họ xem metalhead như những tên bất trị, bị xã hội ruồng bỏ, đầu óc bị lây nhiễm bởi thứ âm nhạc thô ráp, là nhữn tên trộm cướp hay những kẻ tôn thờ quỷ Satan. Từ những trận chiến kiểm duyệt đầu những năm 80s, khi PMRC (Parent’s Music Resource Center) cố gắng ngăn giới trẻ tiếp cận metal, đồng thời yêu cầu pháp luật can thiệp vào quá trình sáng tác của những nghệ sĩ metal, cho đến những năm 90s, khi xu hướng metal có phần nghiêng về mô tả cuộc sống tự do, phóng túng, ca ngợi vẻ đẹp tự nhiên hoang dã, xã hội nhìn chung vẫn nhìn chúng ta bằng con mắt rất khác.

May mắn thay, giới học thuật không đến nỗi quá cực đoạn, và vì vậy, vẫn còn một cánh cửa cho metal. Metalheads sẽ tìm thấy nhiều điều thú vị, bởi những nghiên cứu như thế này có thể giúp tái cân bằng “cán cân” áp lực mà xã hội đã “ban tặng” cho chúng ta. Chúng ta may mắn có cuộc phỏng vấn với tiến sĩ Karl Spracklen, giáo sư về Leisure Studies, trường đại học Leeds Metropolitan với chủ đề về Hiệp hội Quốc tế chuyên nghiên cứu về Metal.

Vì sao chúng ta nghiên cứu heavy metal?

Heavy metal là một phần quan trọng của văn hóa hiện đại cũng như đời sống hàng ngày, vì vậy nghiên cứu heavy metal giúp chúng ta hiểu rõ cả hai khía cạnh ấy. Với riêng tôi, có một sự kết hợp trong âm nhạc của heavy metal cuốn hút tôi. Đó là sự giao thoa giữa âm nhạc mạnh mẽ của heavy metal với những đặc trưng riêng, có thể không mang tính đại chúng với vị trí của nó trong nền công nghiệp âm nhạc pop/rock hiện đại nói chung. Tôi là một nhà xã hội học. Do vậy, ngoài những mảng chủ đề chúng ta thườn thấy như cấu trúc của dòng nhạc, ý nghĩa lời bài hát, lịch sử của thể loại nhạc, hoặc tìm hiểu heavy metal dưới góc nhìn tư tưởng và triết lý, tôi còn muốn nghiên cứu heavy metal trong mối quan hệ với các liên ngành khác.

Ông đã khởi tạo Metal Music Studies, như một chiếc cầu nối giữa giới học thuật với những thể loại “hoang dã” của metal. Ông có thể cho biết thêm?

À, chúng tôi muốn tạp chí được đọc và sử dụng bới không chỉ nhà nghiên cứu mà cả người nghe nhạc metal. Thực sự là, tap chí muốn nhận được ý kiến đóng góp, những bài viết từ người nghe ngoài các trường đại học, không thuộc giới nghiên cứu. Tạp chí sẽ dành một phần riêng để đăng những bài viết này. Chúng không nhất thiết phải theo chuẩn mực của một bài báo khoa học, có thể là những bài tranh luận hay, hoặc liên quan đến những vấn đề then chốt về metal.

Ông có nghĩ giới học thuật từng mang những định kiến với metal trong quá khứ, hoặc đơn giản chỉ xem metal như đám mây vô định hình của “rock”?

Điều đó là không thể tránh khỏi. Một thời, nhiều người rất định kiến với metal, thậm chí nhìn nó theo những cách tiêu cực nhất. Nhiều trong số họ luôn thấy metal chỉ gắn liền với tầng lớp lao động (blue-collar), và họ không thể tự mình khai sáng được sự đa dạng và chiều sâu của dòng nhạc. Số khác lại cho rằng heavy metal là một con quỷ. Chúng ta hẳn đã đọc một số bài báo viết về người hâm mộ heavy metal như những tên trộm cắp. Điều này rất tệ với khoa học, khi anh không thể tách khoa học ra khỏi sự cảm tính. Việc tạp chí ra đời sẽ thúc đẩy nhanh hơn và sâu hơn các nghiên cứu liên quan, hướng đến nhiều đối tượng hơn: nhà nghiên cứu, nhạc sĩ, và cả người hâm mộ.

Ông đã nỗ lực tạo một sự kết hợp liên ngành thay vì chỉ nghiên cứu thuần túy về âm nhạc. Điểm thuận lời nào chúng ta sẽ có được, và liệu nghiên cứu metal có yêu cầu một sự liên ngành như thế?

Liên ngành là một hướng tiếp cận giá trị, giúp bạn hiểu đầy đủ về một chủ đề nào đó, như âm nhạc metal chẳng hạn. Nếu bạn chỉ tập trung vào một ngành, bạn sẽ mất đi một nửa những điều thú vị, một nửa câu chuyện và một nửa của những lời giải thích. Hãy thử nghĩ về câu hỏi này: Vì sao death metal xuất hiện vào những năm 80s? Một phần trong đó là sự phát triển của công nghệ, sự ra đời của các nhà sản xuất cũng các phòng thu. Một phần đến từ khía cạnh âm nhạc, với sự thay đổi phong cách giọng hát, câu riffs, nhịp trống; phần khác là khía cạnh xã hội, như một phản ứng/phản kháng của ban nhạc/tư tưởng/người hâm mộ với các nhánh chính thống khác của metal. Heavy metal không phải là trường hợp duy nhất yêu cầu nghiên cứu liên ngành: Sport và Leisure là một ví du tiêu biểu khác.

Ông có đề cập đến chất lượng của tạp chí, như là “high quality, world-class, theory”. Chúng ta có thể hiểu từ “theory” như thế nào?

Bạn có thể hiểu đơn giản như nghĩa đen của nó, là “lý thuyết”. Bất kì ngành khoa học/tạp chí khoa học nào cũng đều mong muốn có/đăng những bài viết mang tính đột phá. Chúng tôi mong muốn đăng những tư tưởng, lý thuyết mới về heavy metal, hoặc sử dụng heavy metal để phát triển các lý thuyết mới trong sự liên ngành.

Ông có thể đề cập đến những chủ đề thường gặp trong nghiên cứu metal? Chúng có bao gồm những nghiên cứu thuần túy về thống kê không?

Có hàng trăm chủ đề có thể tìm hiểu trong metal. Chúng tôi muốn tập trung vào khía cạnh kĩ thuật của âm nhạc, ngành công nghiệp sản xuất âm nhạc, người hâm mộ, lời bài hát, phương tiện truyền thông, âm nhạc metal trong bối cảnh xã hội mở và phẳng, metal ở các nền văn hóa khác nhau, thể loại (gerne), triết học, lịch sử, tư tưởng, metal thiên về chính trị, sự kiện metal, metal và toàn cầu hóa. Chúng mới chỉ là những chủ đề xuất hiện ngay trong đầu tôi. Riêng với tôi, sự chú dành cho metal ở phía Bắc nước Anh, những tinh hoa của black metal, xuất xứ và bối cảnh ra đời của black metal đầu những năm 90s sẽ là đáng kể.

Ông nghĩ việc nghiên cứu lịch sử metal quan trọng như thế nào?

Rất, rất quan trọng. Lịch sử của metal là nội dung then chốt của chúng tôi, bao gồm cả lịch sử âm nhạc, bối cảnh xã hội cũng như văn hóa của từng thời kì.

Ông nghĩ như thế nào về việc xem metal như một loại hình nghệ thuật “vị nhân sinh” (dịch thoát từ “deliberate and purposeful art”)? Cũng như việc nó vượt lên hẳn giá trị giải trí đơn thuần, thể hiện thái độ của cộng đồng sáng tác và nghe nhạc?

Heavy metal bao gồm cả hai khía cạnh, giải trí và thể hiện thái độ, quan điểm – như được đề cập ở câu hỏi. Đó là lý do vì sao đây là chú đề nghiên cứu thú vị. Bản thân nhạc sĩ, người nghe đều cảm nhận được những tinh hoa âm nhạc mà heavy metal đã từng mang lại, song song với hơi nóng và sức ép từ nền công nghiệp sản xuất, thị trường âm nhạc. Chúng ta đã chứng kiến nhiều giai đoạn thịnh suy của heavy metal. Do vậy, hiểu một cách lành mạch ý nghĩa giải trí – hoặc “vị nhân sinh” của metal không hề dễ dàng. Tạp chí này ra đời, cũng vì mục đích đó.

Ông có cách nhin như thế nào, về việc phân nhánh giữa “rock” và “metal”?

Metal ồn ào hơn. Thực ra thì, nó không rõ ràng lắm. Và với một số người, sự phân chia này khá linh hoạt. Về phía tạp chí, chúng tôi chấp nhận lịch sử âm nhạc của rock như là một con đường khai sáng cho âm nhạc metal. Ngoài ra, các nghiên cứu về sự liên kết giữa người hâm mộ rock và metal, giữa metal với punk, metal và âm nhạc goth cũng sẽ chiếm tỷ trọng đáng kể.

Cá nhân ông có nghe heavy metal không? Và nghiên cứu metal có yêu cầu song song với việc thưởng thức âm nhạc metal, và/hoặc nghe nhạc metal có hướng đến/thúc đầy nghiên cứu metal?

Vâng, tôi nghe rất nhiều, nhưng chủ yếu là black và doom metal, một số ban nhạc từ phía Bắc nước Anh. Tôi thích là một metalhead theo cách riêng của tôi, để có thể hiểu được sắc thái âm nhạc cũng như lịch sử các phân nhánh. Tôi nghĩ nó thực sự giúp các nghiên cứu của cá nhân mình hoàn chỉnh và đi đúng đường hơn. Anh biết đấy, ta không thể nghiên cứu về văn hóa của một dân tộc nếu không sống, dù chỉ một ngày trong môi trường văn hóa ấy.

Nhiều người xem metalhead như những thành phần không tốt của xã hội. Ông nghĩ gì về điều này? Và liệu rằng việc nghiên cứu có thiết lập được chiếc cầu nối giữa các khoảng cách đó không?

Đó là sự suy nghĩ “rập khuôn”, cũng như nó đã lỗi thời. Cá nhân tôi thấy metalhead là những người thông minh, để sáng tạo nên âm nhạc của riêng họ. Tôi hy vọng việc tạp chí cũng như tổ chức “International Society for Metal Music Studies” ra đời sẽ chứng minh điều ngược lại với định kiến trên.

Có cá nhân hoặc tổ chức nào đã/đang làm điều tương tự như ông?

Không, ít nhất cho đến thời điểm này.

Ai là bậc tiền bối trong lĩnh vực này?

Robert Walser và Deena Weinstein là những người đầu tiên cố gắng chứng minh heavy metal đáng giá để nghiên cứu. Keith Kahn-Harris có thể xem là cá nhân xuất sắc trong lĩnh vực này.

Ông có thể nói thêm về tạp chí sắp ra đời không?

Số đầu tiên của tạp chí, được hy vọng sẽ ra đời đầu tiên vào cuối năm 2014. Các chủ đề nghiên cứu sẽ bao gồm:

  • Trình diễn và sản xuất âm nhạc metal;
  • Phân tích lời ca khúc metal;
  • Phân nhánh của metal;
  • Sự tiến hóa của metal từ rock;
  • research on the evolution of heavy metal from rock music;
  • Metal ở Kenya, từ cách nhìn dân tộc học;
  • Tính mỹ thuật/mỹ cảm trong âm nhạc metal;
  • Tâm lý học xã hội trong âm nhạc death metal;
  • Sự tồn vong của black metal?
  • Nghiên cứu gốc,mới về metal;
  • Và bình luận về sách.

Một người có thể gia nhập ISMMS bằng cách nào? 

Hãy liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ email, ISMMS website, Metol mailling list, cũng như facebook của ISMMS.

Ban biên tập có nhận bài của những người không thuộc giới nghiên cứu, nhưu metalhead thuần túy, hoặc các phóng viên?

Vâng, chúng tôi có. Những bài viết đó sẽ được bình duyệt và đăng trong những mục thích hợp của tạp chí. Riêng với các ban nhạc, chúng tôi tin sẽ có ý tưởng kết hợp với họ trong một tương lại rất gần, giúp mọi người hiểu biết nhau tốt hơn.

Source – Dịch bởi Soulextremely

Share to Raise Together!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *